A A A
Start HERSTORIE 2021

Herstorie / 2021

 

 

Zapraszamy na Seminarium Odbiorcy Instytucji Kultury. Herstorie

Seminarium to spotkanie osób, które (zawodowo, z pasji, z wyboru) związane są z szeroko pojętą edukacją w obszarze kultury i dziedzictwa. Tegorocznym tematem są herstorie. Wystąpienia obejmować będą zarówno rozważania teoretyczne, jak i refleksje płynące z analizy studiów przypadku z zakresu wystawiennictwa, turystyki, edukacji czy animacji społecznej.

Grono pracowników(czek) akademickich, instytucji kultury, organizacji pozarządowych i społeczników (czek) poprowadzi nas przez meandry uprawiania herstorii. Na czym ona polega? Najkrócej ujmując (za L. Marzec) to gromadzenie wiedzy o kobietach - źródeł historycznych, materiałów oraz używanie ich przy interpretacji procesu historycznego - a także opowiadanie jej z wykorzystaniem różnorodnych metod i narzędzi. Tak zarysowane uprawianie herstorii tworzy nieograniczone pole współpracy różnych osób, podmiotów i grup. W tej właśnie współpracy tkwi potężna siła środowiska herstorycznego i potencjał kolejnych inicjatyw. Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną cechę charakterystyczną działań herstorycznych – oddolność. Wolontariusze(ki), społecznicy(czki), aktywiści(stki), animatorzy(ki) od wielu lat angażują się w prze-pisywanie „uniwersalnych” opowieści i przywracanie pamięci o kobietach, często stanowiąc inspirację do przedsięwzięć o charakterze formalnym i długofalowych zmian.

29 listopada zapraszamy na cześć konferencyjną seminarium. Wśród zaproszonych prelegentów(tek) znajdują się między innymi dr hab. Elżbieta Pakszys, prof. UAM, prof. dr hab. Jerzy Strzelczyk, dr hab. Izabela Skórzyńska, prof. UAM, dr hab. Maciej Duda, prof. US, dr Małgorzata Tkacz-Janik.

Ważnym punktem seminarium będzie dyskusja „Dlaczego herstoria jest nam potrzebna właśnie dziś?”. Do podzielania się swoimi doświadczeniami zaprosiliśmy prof. dr hab. Bogumiłę Kaniewską, Agnieszkę Jankowiak-Maik, Martę Mazurek i prof. dr hab. Dorotę Żołądź-Strzelczyk. Dyskusja ma na celu pokazanie różnorodnych perspektyw i ścieżek prowadzących do odkrywania przeszłości kobiet oraz różnorodnych form działalności w tym obszarze – nie tylko w roli strażniczek historii kobiet, ale także liderek i kreatorek teraźniejszości.

W ostatniej części spotkania poznamy dobre praktyki uprawiania herstorii w instytucjach kultury i organizacjach pozarządowych. Uczestnicy(czki) seminarium opiszą między innymi takie projekty jak: „Metropolitanka” (Instytut Kultury Miejskie w Gdańsku/Stowarzyszenie Arteria), „Bydgoskie Kobiety” (Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy), „Szkoła dziedzictwa. Ona” (Poznańskie Centrum Dziedzictwa) czy działalność grupy rekonstrukcji herstorycznej „Bloomerki".

30 listopada zapraszamy na warsztat dla edukatorów(ek) i animatorów(ek) pracujących z/w instytucjach kultury i nie tylko. Warsztaty „Herstoryczne Projekty. Dużo praktycznej teorii” poprowadzi Katarzyna Dworaczyk.

 

UWAGA: 

W związku z pandemią COVID-19 w tym roku zapraszamy do udziału w seminarium oraz w warsztacie w formie online. Dostęp do seminarium przekazywany będzie drogą mailową po dokonaniu bezpłatnej rejestracji.

Podczas zapisów na seminarium prosimy o wypełnienie ankiety poświęconej działaniom herstorycznym w instytucjach kultury. Z wynikami ankiet zapoznać się będzie można podczas seminarium w części dedykowanej dobrym praktykom.

Bezpłatne zapisy: https://bilety.pcd.poznan.pl/

Ankieta

 

 

Program 

 

29 listopada

Konferencję rozpoczyna słowo wstępne Dyrektora Poznańskiego Centrum Dziedzictwa, dr Moniki Herkt oraz Pani Dziekan Wydziału Studiów Edukacyjnych UAM, prof. dr hab. Agnieszki Cybal-Michalskiej. 

10:00-12:30 Moduł naukowy

  1. Poza buntem i kontestacją: Perspektywy ’Herstorii’ w 5.dekadzie Studiów/Badań kobiecych w Polsce, prof. UAM dr hab. Elżbieta Pakszys (UAM)
  2. Hypatia, Hildegarda i inne. Początki naukowej aktywności kobiet, prof. dr hab. Jerzy Strzelczyk (UAM)
  3. Narracje autobiograficzne kobiet. Edukacja, akcja, kreacja, prof. UAM dr hab. Izabela Skórzyńska (UAM)
  4. Mężczyźni wspierający emancypację Polek, prof. US dr hab. Maciej Duda (US)

Prowadzenie: prof. UAM dr hab. Edyta Głowacka-Sobiech

 

13:00-14:00 Debata: Dlaczego herstoria jest nam potrzebna właśnie dziś?

Uczestniczki: prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska, Agnieszka Jankowiak-Maik, dr Marta Mazurek, prof. dr hab. Dorota Żołądź-Strzelczyk

Moderacja: prof. UAM dr hab. Iwona Chmura-Rutkowska

 

14:30-16:30 Moduł dobrych praktyk

  1. Od herstorii do heritologii herstorycznej, dr Małgorzata Tkacz-Janik (Instytut Myśli Polskiej, Uniwersytet Śląski)
  2. Ona – lokalna bohaterka, Anna Mieszała (Poznańskie Centrum Dziedzictwa)
  3. Herstoria w bydgoskim Muzeum, Anna Nadolska (Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy)
  4. Niewidoczne. Historie warszawskich służących, Zofia Rojek (Muzeum Warszawy)
  5. Herstoria w praktyce, czyli o podążaniu śladami kobiet, Anna Miler (Stowarzyszenie Arteria, grupa Metropolitanka)
  6. Bloomerki. Odkrywanie herstorii, Katarzyna Wala

Prowadzenie: dr Monika Herkt

Organizator zastrzega sobie praw do dokonywania zmian w programie.

 

Warsztaty

 

30 listopada, godz. 10.00-11.30

Herstoryczne Projekty. Dużo praktycznej teorii.

W trakcie warsztatów opowiemy o kuchni herstorycznej. Skąd czerpać pomysły? Co uwieczniać? Jak przygotować wnioski? Gdzie znajdować konkursy i najważniejsze, jak odbierać argumenty na „nie” i widzieć za nimi „tak” dla czegoś innego? Na warsztat weźmiemy te zrealizowane i te niezrealizowane projekty, które tworzyła i współtworzyła Katarzyna Dworaczyk. Między innymi to herstoryczna opowieść o Piłsudskim, Herstoria 1918/1919, książka Wszystko, co jest teraz, zaczęło się tam oraz Kobieca księga zysków i strat. A także wystawy z okazji udziału kobiet w odzyskaniu niepodległości, Dźwignia. Historie babćPrzekonane/Przekonani. Zejdziemy też jeszcze głębiej, ponieważ to, co przeszkadza nam realizować swoje pomysły, to bardzo często mur, który my sami/same stawiamy. Jak to zmienić? Zmieniając przekonania. 

Biogram:

Katarzyna Dworaczyk – autorka, trenerka, mediatorka, mediatorka wewnętrzna. Nieustanie poszukuje sposobów na to, aby ludzie rozumieli siebie nawzajem i siebie samych. Oprócz pracy trenerskiej i terapeutycznej działa artystycznie - napisała książki: Wszystko, co jest teraz zaczęło się tam, w której zilustrowała wydarzenia ze swojego dzieciństwa, publikuje opowieści graficzne w Polsce i za granicą, w ramach rezydencji artystycznych i wystaw pokazuje ludzkie historie, wyprowadzane z nich prawdy o życiu - ludziach, relacjach, świecie.  Tworzy filmy dokumentalne o babciach, które przeżyły II wojnę światową. Jest także autorką książek: Minimediacje z dziećmi. O dzieleniu się, docenianiu, przepraszaniu i świętowaniuHerstoria/ Herstory/ Historie 1918/1919 oraz Kim chciałaś być, gdy byłaś dzieckiem? Dzieckiem. Razem z  Agnieszką Pietlicką współtworzą w Poznaniu Fundację „Miejsce Ludzi”.

Abstrakty i biogramy 

 

MODUŁ NAUKOWY

 

prof. UAM dr hab. Elżbieta Pakszys (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)

Poza buntem i kontestacją: Perspektywy 'Herstorii' w 5.dekadzie Studiów/Badań kobiecych w Polsce

Bunt, protesty, marsze kobiet w Polsce lat ostatnich (2017-2021) stanowią przejaw niezadowolenia i zapowiedź aktów „nieposłuszeństwa obywatelskiego" wobec władzy politycznej dyktującej drastyczne ograniczenia praw człowieka - kobiety do wolności wyboru swojego losu tj. dysponowania swoim ciałem, jako narzędziem prokreacji. Jest to również przykład dochodzenia swoich praw „na ulicy" przez kobiety, tę szczególną mniejszość, w następstwie wzmożonego aktywizmu poznawczego, który realizują Studia/Badania Kobiece, zaistniałe w Polsce w następstwie przemian kontrkulturowych lat 70/80. oraz transformacji ustrojowej lat 90. „Herstoria" czyli „jej (kobiety) opowieść: jej wersja dziejów i ocena spraw międzyludzkich" staje się oto synonimem zwrotu dokonującego się za ich sprawą we wszelkich możliwych wymiarach kultury rozpoznawanej jako zasadniczo patriarchalna – męskocentryczna. 5. dekada Badań Kobiecych w Polsce rozwija się pod znakiem zdecydowanego przekształcania tradycyjnych relacji płci: kobiet i mężczyzn, we wszelkich przejawach i wymiarach życia społecznego.

Prof. UAM dr hab. Elżbieta Pakszys – senior w Instytucie Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ponad 35 lat prowadzi badania interdyscyplinarnej problematyki płci /rodzaju (gender), zwłaszcza filozoficznej i politycznej myśli kobiet. Uczestniczy w wielu krajowych i zagranicznych przedsięwzięciach badawczych dotyczących współczesnej kondycji kobiet w nauce. Jest autorką i wydawczynią licznych publikacji polskich i zagranicznych z zakresu filozofii nauki i epistemologii feministycznej, m.in. serii „Humanistyka i Płeć I-III" (1995-1999), Między naturą a kulturą: kategoria płci/rodzaju w poznaniu (2000), Międzykulturowe i interdyscyplinarne badania feministyczne (2005), Women in Analytical Philosophy: the Lvov-Warsaw School, the Vienna Circle and the Anglo-American Tradition [w:] Einheit und Vielfalt der Gegenwartphilosophie, (hrsg.) Ph.Schmidt / A.Weiberg (Peter Lang, 2012.), Przekraczanie granic: uwarunkowania sukcesu kobiet w poznaniu, „Etyka" 45/2012; Transgresje albo przekraczanie granic: wybitne kobiety w nauce wczoraj i dziś,[w:] Konteksty feministyczne. Gender w życiu społecznym i kulturze, (red.) P. Chudzicka-Dudzik, E. Durys (Łódź 2014), Kobiety wybitne w Szkole Lwowsko-Warszawskiej: perspektywa feministyczna 20 lat później, [w:] Kobiety w Szkole Lwowsko-Warszawskiej, (red.) D. Łukaszewicz, R. Mordarski (Bydgoszcz 2016); A The Victims and the Survivors: The Lvov-Warsaw School and the Holocaust, [w:] Interdisciplinary Investigations into the Lvov-Warsaw School, (eds.) A. Drabarek, J. Woleński, M. M. Radzki (Palgrave Macmillan 2019).

 

prof. dr hab. Jerzy Strzelczyk (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)

Hypatia, Hildegarda i inne. Początki naukowej aktywności kobiet

Autor stawia sobie za cel odkrycie i przypomnienie kobiecej obecności we wczesnych okresach dziejów literatury i nauki. Wnikliwie omawia twórczość dotąd mało znanych autorek wszelkich wyrażonych poprzez słowo pisane form wypowiedzi, zachowujących osobisty autorski charakter. Wystąpienie to podsumowanie długoletnich badań nad nowym w polskiej historiografii wątkiem intelektualnej aktywności kobiet. Prezentacje poszczególnych bohaterek tworzą szeroką panoramę historyczną, twórczość i losy każdej z nich wkomponowane zostały w skomplikowany kontekst stosunków politycznych, społecznych i kulturowych. Przynosząc obraz kobiety intelektualistki, skazanej w omawianych czasach na określoną rolę społeczną i stąd w swych intelektualnych dążeniach ograniczaną, czasem nawet z tragicznymi skutkami (Hypatia z Aleksandrii).

Prof. dr hab. Jerzy Strzelczyk - absolwent Wydziału Historycznego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Kierował Zakładem Historii Średniowiecznej na Wydziale Historycznym UAM. Od 1975 do 1996 roku był prodziekanem Wydziału Historycznego UAM, wicedyrektorem Instytutu Historii UAM, prorektorem UAM i dyrektorem Instytutu Historii UAM. Od roku 1995 jest członkiem korespondentem, a od 2007 r. członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności. Dwukrotny stypendysta Fundacji von Humboldta, odbył liczne staże badawcze i studia za granicą m.in. w Niemczech, Francji, Włoszech, Irlandii, Czechach, Austrii i na Węgrzech. Autor 24 książek naukowych lub popularno-naukowych: Odkrywanie Europy (1970, II wyd. 2000), Goci – rzeczywistość i legenda (1984), Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy (1987, II wyd. 2008), Wandalowie i ich afrykańskie państwo (1992, II wyd. 2005), Apostołowie Europy (1997), Średniowieczny obraz świata (2004), Zapomniane narody Europy (2006). W 1976 r. odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, dziewięć lat później – Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w roku 1989 – Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Jest również wielokrotnym laureatem Nagrody Ministra za osiągnięcia naukowe, a za książkę Zapomniane narody Europy otrzymał Nagrodę im. Długosza w 2007 r. Wyróżniony Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za książkę Pióro w wątłych dłoniach. O twórczości kobiet w dawnych wiekach. Początki (od Safony do Hroswity) (2007), gdzie zaprezentował sylwetki, działalność i osiągnięcia kobiet – intelektualistek działających w różnych regionach Europy, od antyku aż do X w.

 

prof. UAM dr hab. Izabela Skórzyńska (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)

Narracje autobiograficzne kobiet. Edukacja, akcja, kreacja

Wystąpieniu towarzyszą dwa pytania. Pierwsze brzmi: czy, a jeśli tak to co, szkolna edukacja historyczna czy szerzej kultura historyczna, może zyskać dzięki narracjom autobiograficznym kobiet? Drugie brzmi: jak mogą działać/działają narracje autobiograficzne kobiet w edukacji historycznej wziąwszy pod uwagę jej sprawczy, wyzwalający dla współczesnych wymiar?

Jak piszemy z Agnieszką Chwieduk w Dydaktyce performatywnej... „zrytualizowana i uteatralniona edukacja, przechowująca w osobach jej społecznych aktorów stare wzory działań dydaktycznych i intuicyjne przekonanie o ich skuteczności, nigdy nie była dość zapatrzona w siebie i dość zamknięta, aby nie „zaciągać" form i metod działania wypracowanych gdzie indziej. Art-Based Learning czy Theatre-Based-Learning nie wzięły się znikąd, a przeniknąwszy do dydaktycznego teatrum, przywróciły mu sprawstwo". W proponowanym tu ujęciu jest to sprawstwo dwojakiego rodzaju. Najpierw są to narracje autobiograficzne kobiet – aktorek historycznych, które przynajmniej potencjalnie mają charakter założycielski dla współczesnych dziewcząt i chłopców, jako tych, którzy mówią własnym głosem. Potem, są to narracje, które dzięki inspiracjom płynącym z Theatre-Based-Learning, są udziałem nie tylko nauczających, ale także uczących się - osobiście podejmujących, interpretujących i przekazujących opowieści z życia kobiet dzięki sztuce opowiadania czy czytania performatywnego, czemu zwłaszcza poświęcam moje wystąpienie.

Prof. UAM dr hab. Izabela Skórzyńska – dydaktyczka historii i historyczka, nauczycielska akademicka i badaczka. Autorka i współautorka publikacji z zakresu inscenizacji pamięci, pamięci kobiet okresu komunizmu, szkolnej herstorii kobiet, a ostatnio dydaktyki performatywnej. Pracuje na Wydziale Historii Uniwersytetu im. A. Mickiewcza w Poznaniu, gdzie kieruje Zakładem Dydaktyki Historii. Jest członkinią wykonawczą World Center for Women's Studies.

 

prof. US dr hab. Maciej Duda (Uniwersytet Szczeciński)

Mężczyźni wspierający emancypację Polek

Wykład prezentuje efekty badań działalności mężczyzn wspierających emancypację Polek na przełomie XIX I XX wieku. Obok współczesnych określeń antyseksista, profeminista czy feminista ważne stają się historyczne określenia emancypant i emancypator. Badania przywoływane w ramach wykładu pokazują pozytywne i negatywne strony międzypłciowego sojusznictwa, sylwetki konkretnych emancypatorów oraz wady i zalety historycznego i współczesnego aktywizmu mężczyzn walczących ze strukturalnym seksizmem. Historia emancypantów i emancypatorów jest istotna pod względem komplikowania niemainstreamowych opowieści herstorycznych oraz tzw. historii wywrotowej, uwzględniającej historyczne role płciowe i możliwości aktywnej walki kobiet i mężczyzn w XIX i XX wieku.

prof. US dr hab. Maciej Duda – doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Szczecińskiego, psychoterapeuta. Autor książek Polskie Bałkany. Proza postjugosłowiańska w kontekście feministycznym, genderowym i postkolonialnym. Recepcja polska (2013), Dogmat płci. Polska Wojna z gender (2016), Emancypanci i emancypatorzy. Mężczyźni wspierający emancypację Polek w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku (2017). Redaktor antologii Głosy sojuszników spraw kobiet. Pisma mężczyzn wspierających emancypację Polek w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku (2020). Stypendysta NCN i MNiSW, redaktor „Czasu Kultury". Zawodowo łączy praktykę psychoterapeutyczną z pracą naukową i dydaktyczną.

 

Prowadzenie:

Prof. UAM dr hab. Edyta Głowacka-Sobiech – historyczka i romanistka. Pracuje na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w Zakładzie Historii Wychowania. Jej zainteresowania naukowe ogniskują się wokół metodologii historii, historii wychowania XIX i XX wieku, charyzmatycznych wychowawców/wychowawczyń oraz pedagogów/pedagożek, dziejów organizacji dziecięco-młodzieżowych ze szczególnym uwzględnieniem historii polskiego skautingu (harcerstwo), dziejów i edukacji kobiet, nauczania historii (analizy podręczników), szkolnictwa w krajach francuskojęzycznych, dziejów kształcenia specjalnego i historii najsłabszych oraz szeroko pojętej tematyce genderowej w dziejach (kobiety naukowczynie w historii). Współautorka (z dr hab. I. Chmurą-Rutkowską) projektu i publikacji kalendarza Entuzjastki pedagogiki i edukacji (Poznań 2017-2018). Współtwórczyni i wykonawczyni projektu Mądrość, odwaga i entuzjazm. Pierwsze uczone Uniwersytetu Poznańskiego (1919-1939). Członkini Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, oraz Rady Naukowej „Harcerstwa. Rocznika naukowego Muzeum Harcerstwa". Współpracuje z Fundacją „Ja, nauczyciel'ka". Współorganizatorka wraz z Iwoną Chmurą-Rutkowską i Agnieszką Kozłowską grupy badawczej Płeć i Edukacja - Gender and Education WSE UAM. Opiekunka wraz z Iwoną Chmurą-Rutkowską Koła Naukowego Edukacji Równościowej „Emancypacja". Współzałożycielka i członkini Interdyscyplinarnego Centrum Badań Płci Kulturowej i Tożsamości UAM, zespołu Gdy Nauka jest Kobietą UAM oraz Fundacji Muzeum Historii Kobiet. Badaczka i propagatorka zasady i polityki równego traktowania w środowisku naukowym w ramach projektów: Laboratorium Kobiet UAM, czy Gender Equality Audit and Monitoring (GEAM) (2021). Ważniejsze publikacje: Twórcy polskiego skautingu – Olga i Andrzej Małkowscy (Poznań 2003), Harcerstwo w Polsce w latach 1944-1990 (Poznań 2013) oraz współautorka monografii Niegodne historii? O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w świetle podręcznikowej narracji historycznej w gimnazjum (z I. Chmurą-Rutkowską i I. Skórzyńską, Poznań 2015).

 

DEBATA

 

Dlaczego herstoria jest nam potrzebna właśnie dziś?

Celem spotkania jest wymiana refleksji i doświadczeń w gronie ekspertek i praktyczek, które inspirują się i na różne sposoby włączają herstorię do swojej pracy oraz różnorodnych działaniach w sferze publicznej.

Dyskusja, w której uczestniczyć będą pierwsza Rektorka UAM, badaczki i naukowczynie, nauczycielki i polityczki, działaczki feministyczne oraz popularyzatorki herstorii, ma na celu pokazanie różnorodnych perspektyw i ścieżek prowadzących do odkrywania przeszłości kobiet oraz różnorodnych form działalności w tym obszarze – nie tylko w roli strażniczek historii kobiet ale także liderek i kreatorek teraźniejszości.

Debata będzie również przestrzenią do wymiany doświadczeń, dobrych praktyk oraz inspiracji pomocnych w projektowaniu i realizacji różnorodnych działań w obszarze kultury i edukacji.

 

Uczestniczki debaty:

Prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska – literaturoznawczyni, polonistka, tłumaczka, profesor nauk humanistycznych. Specjalizuje się w historii literatury, literaturze współczesnej i teorii literatury. Kieruje Zakładem Semiotyki Literatury Instytutu Filologii Polskiej na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 2005-2012 była zastępcą dyrektora ds. nauki Instytutu Filologii Polskiej UAM, natomiast w latach 2012-2016 – dziekanem Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM. W latach 2016-2020 pełniła funkcję prorektor ds. studenckich UAM, a od 1 września 2020 roku jest rektorką tegoż uniwersytetu. W roku 2020 została również wybrana na przewodniczącą Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich. Jest autorką lub współautorką blisko 100 prac naukowych – książek i artykułów. W swojej pracy naukowej zajmuje się głównie literaturą XX wieku, uprawia krytykę literacką. Jest również tłumaczką prozy anglojęzycznej, ze szczególnym uwzględnieniem prozy dziecięcej, która stanowi jej wielką pasję. W obrębie jej zainteresowań badawczych mieści się ponadto problematyka dyskursu holocaustowego; pisarze tzw. nurtu wiejskiego (szczególnie proza Wiesława Myśliwskiego). Autorka książki poświęconej narracji pierwszoosobowej Świat w granicach >ja<"; problematyce polskiej powieści przełomu XX i XXI wieku „Śladami Tristrama Shandy", podręcznika do teorii literatury (we współautorstwie z prof. Anną Legeżyńską), kilku książek popularnonaukowych (w tym Literatury XX wieku, we współautorstwie z prof. Anną Legeżyńską i prof. Piotrem Śliwińskim).  Tłumaczka literatury dla dzieci z języka angielskiego, przełożyła m.in. Tajemniczy ogród F. H. Burnett, Alicję w Krainie Czarów oraz Po drugiej stronie lustra L. Carolla. Współzałożycielka i kierowniczka zespołu Gdy Nauka Jest kobietą UAM.

 

Prof. dr hab. Dorota Żołądź-Strzelczyk – absolwentka historii i archeologii w Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Kieruje Zakładem Historii Wychowania na Wydziale Studiów Edukacyjnych UAM. Główne kierunki zainteresowań to: dzieje kultury staropolskiej, dzieje wychowania XVI – XVIII wieku, staropolskie podróże edukacyjne, dzieje edukacji kobiet doby przedrozbiorowej, historia dziecka i dzieciństwa. Autorka wielu cenionych prac naukowych: Peregrinatio academica. Studia młodzieży polskiej z Korony i Litwy na akademiach i uniwersytetach niemieckich w XVI i 1 poł. XVII wieku (1996), Dzieje edukacji kobiet w Polsce przedrozbiorowej, w: Studia z dziejów edukacji kobiet na ziemiach polskich (współautorstwo z W. Jamrożkiem) (2001), Dziecko w dawnej Polsce (2002 i 2006), Dawne zabawy dziecięce (2008) (współ. red. Z K. Kabacińską), Szkoły w Wielkopolsce od średniowiecznych p;oczątków do reform Komisji Edukacjji Narodowej (2010), Codzienność dziecięca zapisana słowem i obrazem. Życie dziecka na ziemiach polskich od XVI do XVIII wieku (2012) (współ. red. z K. Kabacińską). Współredaktorka „Biuletynu Historii Wychowania". Członkini Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, współzałożycielka Towarzystwa Historii Edukacji, członkini Sekcji Historii Wychowania przy Polskim Towarzystwie Pedagogicznym. Kolekcjonerka dawnych zabawek, głównie lalek.

 

Agnieszka Jankowiak-Maik – nauczycielka historii i wiedzy o społeczeństwie, tutorka, trenerka Odysei Umysłu oraz aktywistka edukacyjna, znana w sieci jako Babka od histy. Laureatka XIV edycji Nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata", „Medalu Wolności Słowa" Grand Press w kategorii „Obywatel(ka)" oraz tytułu Wielkopolski Nauczyciel Roku 2021. Publicystka, autorka materiałów dydaktycznych oraz artykułów naukowych i popularnonaukowych, promotorka społeczeństwa obywatelskiego i kobiecej strony historii. 

 

Dr Marta Mazurek – radna Miasta Poznania, przewodnicząca Zespołu ds. Polityki Równości i Różnorodności powołanego przez Prezydenta Miasta Poznania, pełnomocniczka Marszałka Województwa Wielkopolskiego ds. równego traktowania, wiceprzewodnicząca Komisji Praw Człowieka i Równego Traktowania Związku Miast Polskich, członkini Komitetu Stałego ds. Równości Rady Gmin i Regionów Europy (CEMR). Z wykształcenia anglistka, związana z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członkini Rady Naukowej Interdyscyplinarnego Centrum Badań Płci Kulturowej i Tożsamości UAM, współkoordynatorka projektu badawczego Gender w podręcznikach. W samorządzie od 2016 roku m.in.: zainicjowała przyjęcie i wdrażanie przez Poznań Karty Różnorodności, miejską platformę internetową poświęconą historii kobiet oraz prezentacji i promocji dokonań współczesnych poznanianek ONEPoznań, miejski program edukacji antydyskryminacyjnej w szkołach, przyjęcie stanowiska Rady Miasta ws. nadawania nowym ulicom w 2018 Roku Praw Kobiet nazw na cześć ważnych kobiet w historii, uchwałę Rady Miasta o równości płci w inicjatywach nazewniczych, realizację programu liderskiego „Szkoła Liderów Miasta Poznania", przyjęcie przez Poznań i 15 innych samorządów polskich Europejskiej Karty Równości Kobiet i Mężczyzn w Życiu Lokalnym. Zainicjowała i koordynuje wielkopolskie obchody Międzynarodowego Dnia Dziewcząt oraz wielkopolską akcję 16 Dni przeciw przemocy ze względu na płeć „Make Love Not Przemoc".

 

Prowadzenie:

Prof. UAM dr hab. Iwona Chmura-Rutkowska - pedagożka i socjolożka. Pracuje na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w Zakładzie Socjologii Edukacji. Naukowo zajmuje się stereotypami związanymi z płcią, społeczno-kulturowymi uwarunkowaniami kształtowania(się) tożsamości płci/rodzaju, problemem przemocy ze względu na płeć oraz krytyczną analizą dyskursu kobiecości i męskości w kulturze popularnej, programach szkolnych i potocznych narracjach. Realizuje projekty z zakresu przeciwdziałania przemocy motywowanej stereotypami, edukacji antydyskryminacyjnej, polityki równościowej oraz studiów nad historią kobiet. Najważniejsze projekty i publikacje: Mężczyźni na przełęczy życia (Kraków 2007 z J. Ostrouch), Niegodne historii (Poznań 2015 z E. Głowacką-Sobiech i I. Skórzyńską), Entuzjastki pedagogiki i edukacji. Kalendarz biograficzny (Poznań 2017-2018), Mądrość, odwaga i entuzjazm. Pierwsze uczone Uniwersytetu Poznańskiego (1919-1939) (Poznań 2019-2021) – oba z E. Głowacką- Sobiech, Gender w podręcznikach. Projekt badawczy (2016), Być dziewczyną – być chłopakiem i przetrwać (2019), Lights4Violence (2020), Gender Equality Audit and Monitoring (GEAM) (2021). Członkini Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, Zespołu Pedagogiki Młodzieży i Sekcji Pedagogiki Krytycznej przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, Rady Naukowej Interdyscyplinarnego Centrum Badań Płci Kulturowej i Tożsamości UAM oraz zespołu Gdy Nauka jest Kobietą UAM. Razem z E. Głowacką-Sobiech i A. Kozłowską współorganizatorka grupy badawczej Płeć i Edukacja - Gender and Education WSE UAM oraz opiekunka Koła Naukowego Edukacji Równościowej Emancypacja. Autorka prorównościowych programów, zajęć i warsztatów dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Współpracowniczka instytucji państwowych, samorządowych oraz organizacji pozarządowych działających na rzecz równego traktowania. Ekspertka w Zespole ds. Polityki Równości i Różnorodności Miasta Poznania, członkini Rady Programowej Poznańskiego Centrum Dziedzictwa, współzałożycielka Fundacji Muzeum Historii Kobiet i przewodnicząca Rady Fundacji „Ja,Nauczyciel'ka".

 

 

MODUŁ DOBRYCH PRAKTYK

 

Dr Małgorzata Tkacz-Janik

Od herstorii do heritologii herstorycznej

Według  znanych słów, niemieckiego noblisty, Thomasa Manna, kultura to umiejętność dziedziczenia. Dziedziczenie dotyczyć może nie tylko jednostek, ale i różnie definiowanych grup. Jedną ze słabo upamiętnionych zbiorowości są kobiety, gdyż dopiero niedawno zadano sobie pytanie, dlaczego jest ich tak mało w historiach narodowych, regionalnych, lub bardziej lokalnych np. miejskich, czy historiach dzielnic. Teoria (historia kobiet), a przede wszystkim praktyki herstoryczne (wycieczki, szlaki, spacery, warsztaty) przywracają zrównoważone proporcje obecności (reprezentacji) płci w historii osób i miejsc. Nieobecność kobiet w badaniu i opisie dziejów została zauważona na wydziałach historii w Europie Zachodniej na początku ubiegłego wieku. Od lat 60-tych jest już jednak obecna jako zagadnienie naukowe oraz zadanie z zakres działań heritologicznych (studia nad dziedzictwem, planowanie dziedzictwa, strategie). W Polsce herstoria (w praktyce edukacji, popularyzacji) stosowana jest coraz częściej jako nowoczesne odniesienie aktywizmu miejskiego kobiet, storytellingu, włączania społecznego lub jako ciekawy temat lokalnej turystyki kulturowej.

Omówimy możliwe przykłady działania, dokonamy przeglądu dobrych praktyk z kraju i zagranicy, poruszając się w porównawczej skali od dużego ośrodka miejskiego po małe miasteczko. Powiemy o podobieństwach i różnicach. O początkowych trudnościach w kolekcjonowaniu rozproszonych elementów herstorii, o tym jak dokonywać selekcji, jak obronić swój wybór, jak rozpalać interdyscyplinarne dyskusje wokół tematu. Wskażemy na rosnące zainteresowanie tematem, oraz nowopowstające grupy celu, np. w odniesieniu do bieżących wydarzeń politycznych. Zarekomendujemy różne formy angażowania społeczności lokalnych (nie tylko kobiet), słuszność budowania instytucjonalnych sieci, partnerskiej współpracy z samorządem. Ukażemy związek z turystyką kulturową opartą na modelowaniu nowej interpretacji dziedzictwa połączonej z perspektywą historii kobiet.

Dr Małgorzata Tkacz-Janik – mentorka i edukatorka w zakresie praw kobiet, społecznica i nauczycielka akademicka, radna Sejmiku Śląskiego IV kadencji, obecnie pracuje jako specjalistka ds. dziedzictwa niematerialnego oraz wykłada na UŚ w Katowicach. Matka chrzestna Śląskich Manif. W 2009 nominowana przez „Gazetę Wyborczą” do tytułu Polka Roku za zorganizowanie w Sejmie jubileuszu 90-lecia uzyskania praw wyborczych przez Polki. Propaguje aktywizm feministyczny, z pasją buduje oddolne grupy działania odkrywające lokalne herstorie. Współzałożycielka Stowarzyszenia Szlakiem Kobiet. Prowadzi profile fb: Stulecie Praw Kobiet i Śląski Szlak Kobiet. Autorka tekstów o herstorii oraz o wybranych bohaterkach, w „Śląsku”, rocznikach muzealnych, oraz w wydawnictwach jubileuszowych, jak broszura „Chcemy całego życia” we współpracy z prof. M. Środą.

 

Anna Mieszała (Poznańskie Centrum Dziedzictwa)

Ona – lokalna bohaterka

Szkoła Dziedzictwa to program edukacyjny dla szkół realizowany od 2016 roku przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa. Czwarta jego edycja odbyła się pod hasłem: ONA. Inspiracją do podjęcia tematu przewodniego były przypadająca w roku szkolnym 2018/2019 rocznica 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę, a także ustanowienie roku 2018 przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Praw Kobiet. Koncepcja programu zakłada przygotowanie nauczycieli i nauczycielek do przeprowadzenia w szkołach projektu edukacyjnego. W tym wypadku chodziło nam o działanie promujące lokalne bohaterki i ich działalność. Herstorie, czyli „opowieści o nich" zrealizowano w szkołach z wykorzystaniem metody pop-up muzeum, czyli pozamuzealnej formy ekspozycji.

Anna Mieszała – liderka Zespołu Edukacji w Poznańskim Centrum Dziedzictwa, odpowiedzialna m.in. za programy edukacyjne „Opowiadając historię" dla seniorów i seniorek, Szkoła Dziedzictwa – dla szkół i „Witaj w Poznaniu" dla nauczycielek i nauczycieli uczących języka polskiego dzieci z doświadczeniem migracji.

 

Anna Nadolska (Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy)

Herstoria w bydgoskim Muzeum

Referat będzie miał na celu przybliżenie działań herstorycznych realizowanych przez Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. Instytucja kultury od 2018 roku prowadzi szereg inicjatyw popularyzujących rolę kobiet w życiu społeczno-kulturalnym miasta nad Brdą. Do tego typu poczynań należą m.in. gra miejska „Bydgoskie Kobiety", wystawa posterowa „Zasłuż(one) niepodległej Bydgoszczy" czy spotkanie „Bydgoskie Patriotki". Duży nacisk położony zostanie na przedstawienie odbioru społecznego wydarzeń kierowanych do bydgoskiej publiczności.

Anna Nadolska – kustosz, kierownik Działu Historii Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy; ukończyła historię i pedagogikę wczesnoszkolną; doktorantka na kierunku Historia na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy; kuratorka wielu wystaw czasowych i stałych; organizatorka konferencji naukowych i licznych działań kulturalno-edukacyjnych. Czynnie uczestniczyła w ponad 30 konferencjach naukowych, autorka publikacji oraz około 60 artykułów naukowych i popularnonaukowych. Jej zainteresowania naukowe oscylują wokół: historii kobiet na przełomie XIX i XX w. oraz okresu międzywojennego, historii kultury, historii społecznej, dziejów Bydgoszczy i regionu, mniejszości niemieckiej, ziemiaństwa niemieckiego, muzealnictwa, architektury oraz pedagogiki; popularyzatorka historii Bydgoszczy i dziejów kobiet.

 

Zofia Rojek (Muzeum Warszawy)

Niewidoczne. Historie warszawskich służących

Wystawa Niewidoczne. Historie warszawskich służących to herstoryczna opowieść o różnych aspektach życia pracownic domowych, stanowiących niezwykle istotną, choć pomijaną składową społecznego pejzażu miasta przełomu XIX i XX wieku. Każdego roku około 40 tysięcy młodych kobiet sprzątało, gotowało i prało w setkach mieszkań, a ich praca dotykała najbardziej intymnych aspektów życia wielu pokoleń warszawiaków i warszawianek. Znajdowały się na zapleczu codzienności, a do niedawna pozostawały na marginesie zainteresowań historyków, którzy – jeśli je zauważali – opisywali co najwyżej jako zbiorowość ujętą w uzupełniających główne dane statystykach. Wystawa odwraca głównonurtową narrację historyczną, czyniąc ze służących centralne bohaterki opowieści.

Zofia Rojek – historyczka sztuki, absolwentka Instytutu Historii Sztuki i Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, adiunktka w Dziale Badań nad Warszawą i Zbiorami Muzeum Warszawy. Kuratorka wystawy „Niewidoczne. Historie warszawskich służących” i redaktorka naukowa publikacji o tym samym tytule. Współpracowała badawczo m.in. z Narodową Galerią Sztuki Zachęta, Instytutem Badań Przestrzeni Publicznej na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych i Muzeum Historii Polski. Zajmuje się polską kulturą wizualną XX i XXI wieku.

 

Anna Miler (Stowarzyszenie Arteria, grupa Metropolitanka)

Herstoria w praktyce, czyli o podążaniu śladami kobiet

Projekt „Metropolitanka", jej córka „Stocznia jest kobietą" i działania towarzyszące, skupiają się na odkrywaniu pomorskich herstorii i ich przedstawianiu w przestrzeni miejskiej. Bohaterkami naszych działań są pracownice Stoczni Gdańskiej, zasłużone Pomorzanki, gdańskie Żydówki; tematami – edukacja, praca, codzienność, walka o swoje prawa i zdobywanie niezależności; jedną z metod: spacerowanie po mieście. Herstoria Gdańska – jak i cała przeszłość naszego miasta – naznaczone są zerwaniami, urwanymi śladami, budowaniem życia na nowo. W losach kobiet odbija się to wyjątkowo wyraźnie, gdy wobec braku możliwości dalszej edukacji wyjeżdżały na studia za granicę, zmieniały nazwiska po wyjściu za mąż czy gdy budowały swoje życia na nowo po śmierci mężów – stoczniowców. Szukanie ich śladów to żmudne podążanie za archiwaliami i rozmowy z bohaterkami lub ich bliskimi. Przedmiotem prezentacji będą kulisty zajmowania się herstorią - poszukiwania materiałów, tworzenia działań i produktów na ich bazie.

Anna Miler – herstoryczka, kulturoznawczyni, działaczka kobieca. Realizuje projekty związane ze wspieraniem kobiet i historią kobiet. Jest współautorką koncepcji projektów herstorycznych: „Stocznia jest kobietą", „Metropolitanka" i „Women for Democratic (R)evolution"; autorką trasy śladami kobiet strajkujących w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 oraz budujących statki i przewodniczką po terenach postoczniowych. Wraz z Anną Zielińską-Fedoruk i zespołem tworzy bazę biogramów kobiet zasłużonych dla Pomorza. W Inkubatorze STARTER stworzyła i koordynuje projekt "Kobiety też budują statki" wspierający rozwój zawodowy kobiet pracujących w branży morsko-logistycznej. Jest między innymi współautorką programu mentoringowego dla kobiet z tego sektora, buduje wokół projektu społeczność kobiet.

 

Katarzyna Wala

Bloomerki. Odkrywanie herstorii

Bloomerki i rower to XIX-wieczne symbole emancypacji kobiet, wokół, których w 100lecie Praw Kobiet zainicjowała swoje działania grupa rekonstrukcji herstorycznej. Chciałabym podzielić się z Państwem swoimi przemyśleniami i doświadczeniem w stawianiu pierwszych kroków w działalności herstorycznej. Opowiedzieć o rekonstrukcyjnej tożsamości, o walce formy z treścią, o kobiecych bohaterkach i herstorii z perspektywy przemian społecznych.  

Katarzyna Wala – etnolożka, animatorka kultury, tropicielka zapomnianych tradycji, założycielka Bloomerek- grupy rekonstrukcji herstorycznej i Mobilnego Domu Kultury Wilczak, inicjatorka działań rewitalizacyjnych na Szelągu i przywrócenia tradycji Parad Sobótkowych nad Wartą w Poznaniu. Prowadzi działania z zakresu rewitalizacji społecznej i aktywizowania społeczności lokalnych.  Nagrodzona medalem Młodej Sztuki Głosu Wielkopolskiego 2020. 

 

Prowadzenie:

Dr Monika Herkt – doktor nauk ekonomicznych, absolwentka studiów podyplomowych z zakresu wiedzy o sztuce na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członkini Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, trener programu ECHOCAST Polska. Od 2000 r. związana z samorządem miasta Poznania, w latach 2007–2013 odpowiedzialna za przygotowanie i wdrażanie Strategii Traktu Królewsko-Cesarskiego, współinicjatorka i współautorka koncepcji produktu turystycznego Brama Poznania (2007-2014), zastępczyni dyrektora Centrum Turystyki Kulturowej Trakt (2009-2019). Autorka seminariów z cyklu „Odbiorcy instytucji kultury". Dyrektorka Poznańskiego Centrum Dziedzictwa.

Informacje praktyczne

Seminarium:

  • Formuła: online
  • Termin: poniedziałek, 29 listopada 2021, g. 10:00-17:00
  • Koszt: bezpłatne
  • Adresaci i adresatki: osoby pracujące w instytucjach kultury i dziedzictwa (m.in. muzeach, bibliotekach, ośrodkach kultury), przedstawiciele i przedstawicielki organizacji pozarządowych, osoby naukowo i badawczo zajmujące się  tematyką edukacji i aktywizacji kulturalnej
  • Zapisy: https://bilety.pcd.poznan.pl/
  • Liczba miejsc: ograniczona, decyduje kolejność zgłoszeń

 

Warsztat:

  • Formuła: online
  • Termin: wtorek, 30 listopada 2020, godz. 10:00-11:30
  • Koszt: bezpłatnie
  • Adresaci i adresatki: osoby pracujące w instytucjach kultury i dziedzictwa (m.in. muzeach, bibliotekach, ośrodkach kultury), przedstawiciele i przedstawicielki organizacji pozarządowych, osoby naukowo i badawczo zajmujące się tematyką edukacji i aktywizacji kulturalnej
  • Zapisy: https://bilety.pcd.poznan.pl/
  • Liczba miejsc: ograniczona, decyduje kolejność zgłoszeń

 

 

Organizator: Poznańskie Centrum Dziedzictwa

Partner: Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet Im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Patronat/Matronat:

Forum Edukatorów Muzealnych , Gdy Nauka jest Kobietą, Pierwsze Uczone Uniwersytetu Poznańskiego 1919-1939, Koło Naukowe Edukacji Równościowej Emancypacja UAM, Interdyscyplinarne Centrum Badań Płci Kulturowej i Tożsamości UAM, Grupa Badawcza “Płeć i Edukacja” (WSE UAM), Polskie Towarzystwo Pedagogiczne, Fundacja Muzeum Historii Kobiet, Niegodne historii. Projekt badawczy, Towarzystwo Historii Edukacji, Fundacja Ja, Nauczyciel

Komitet organizacyjny i programowy:

prof. UAM dr hab. Iwona Chmura-Rutkowska

prof. dr hab. Agnieszka Cybal-Michalska

prof. UAM dr hab. Edyta Głowacka-Sobiech

dr Monika Herkt, PCD

Michał Kępski, PCD

Agata Kierzkowska, PCD

 

Honorowy patronat prof. Bogumiły Kaniewskiej, rektorki UAM

Udział w spotkaniu wiąże się z akceptacją Regulaminu.