Poznańskie tradycje

Na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego znajduje się 10 zjawisk z Wielkopolski, w tym jedno związane bezpośrednio z Poznaniem: tradycje kulturowe Bambrów Poznańskich. Pośrednio z miastem wiążą się także wielkopolskie tradycje dudziarskie oraz kultura twórców dem (demoscena). Katalog zjawisk nie jest zamkniętą listą.

Poznańskie zwyczaje na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego:

• Tradycje kulturowe Bambrów Poznańskich 
  

Data wpisu: 10.07.2018

Depozytariusze: potomkowie dawnych osadników przybyłych z okolic Bambergu skupieni w Towarzystwie Bambrów Poznańskich oraz społeczność Poznania identyfikująca się z bamberską tradycją
Domeny: sztuki widowiskowe i tradycje muzyczne; praktyki społeczno-kulturowe
Opis zjawiska: Bambrzy to obecni mieszkańcy Poznania będący potomkami osadników przybyłych w XVII wieku z okolic Bambergu (części dzisiejszej Bawarii) na tereny kilku podpoznańskich wsi. Osadnicy ci przez prawie 300 lat współistnienia ze społecznością Poznania wykształcili szereg praktyk kulturowych będących połączeniem tradycji miejsca pochodzenia z obyczajami miejscowymi nie tracąc przy tym tożsamości grupowej i wynikającego z niej pewnego poczucia odrębności. Przykładami elementów wyróżniających społeczność bamberską są: praktyka noszenia stroju bamberskiego (zwłaszcza kobiecego), udział Bamberek w paradach Świętego Marcina, udział społeczności bamberskiej w procesjach Bożego Ciała, obchody Święta Bamberskiego czy działalność Towarzystwa Bambrów Poznańskich spajającego całą społeczność bamberską.

• Tradycje dudziarskie w Wielkopolsce 
  

Data wpisu: 31.07.2017
Depozytariusze: muzycy grający na dudach, kozłach, sierszeńkach, skrzypcach, skrzypcach podwiązanych, mazankach i klarnecie Es, śpiewacy, tancerze oraz lokalna społeczność kultywująca swoje obrzędy i zwyczaje
Domeny: sztuki widowiskowe i tradycje muzyczne; praktyki społeczno-kulturowe; wiedza i umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym
Opis zjawiska: Tradycje dudziarskie w Wielkopolsce obejmują szerokie spektrum zjawisk, na które składają się w szczególności: muzyczna praktyka wykonawcza, wyrób instrumentu (pięć odmian dud) i właściwy muzyce tradycyjnej ustny przekaz międzypokoleniowy w formie relacji „mistrz-uczeń” oraz tzw. „metodą nutową”. W wielkopolskiej kulturze ludowej repertuar kapel dudziarskich związany jest przede wszystkim z tańcami i repertuarem przyśpiewek. Wykonywano je zazwyczaj podczas zabaw, wesel, dożynek czy świąt Bożego Narodzenia. Dziś część tego repertuaru prezentowana jest także na różnorodnych konkursach, festiwalach czy przeglądach twórczości ludowej, a także podczas uroczystości samorządowych różnego szczebla.

• Demoscena – kultura twórców dem 
  

Data wpisu: 1.12.2021
Depozytariusze: społeczność demoscenowa, czyli subkultura artystyczna skupiona wokół kultury tworzenia dem
Domeny: tradycje i przekazy ustne, w tym język jako nośnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego; sztuki widowiskowe i tradycje muzyczne; praktyki społeczno-kulturowe; wiedza i umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym
Opis zjawiska: Demoscena to artystyczna kultura tworzenia cyfrowych prac audiowizualnych, w szczególności prezentacji obliczanych w czasie rzeczywistym — tzw. Dem, czyli niekomercyjnych produkcji multimedialnych generowanych programowo, przedstawianych w formie wykonywalnego programu komputerowego. Demo ma prezentować zarówno umiejętności programistyczne, muzyczne i graficzne twórców i twórczyń, jak i faktyczne możliwości urządzenia obliczeniowego.

Korzenie demosceny wywodzą się z międzynarodowej kultury crackerskiej istniejącej w latach 80. XX wieku. Największy rozkwit demosceny w Polsce to początek lat 90. XX wieku. Konsekwencje tego rozkwitu dzisiaj widzimy w obszarze aktualnej siły biznesowej polskich firm gamingowych, które w większości miały swoje korzenie właśnie na demoscenie.

Źródło: Katarzyna Sadowska-Mazur (red.), Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego, wydanie ósme, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2023.