Publikacje
Publikacje przygotowane przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa na temat niematerialnego dziedzictwa miasta:
- Planer. Po poznańsku (2026)
- Poznański Szlak Niematerialnego Dziedzictwa (2026)
- Pamięć o pierwszych Piastach (2026)
- Wianki. Żywe obrazy (2025)
- Dziedzictwo niematerialne a turystyka (2022)
- Koziołki, rury i czarcie ogony. Poznański szlak legend dla dzieci (2018)
"Planer. Po poznańsku"
„Planer po poznańsku” to praktyczny niezbędnik na cały rok. Powstał z myślą o tych, którzy chcą dobrze organizować swój czas, a jednocześnie uważnie przyglądać się temu, co składa się na codzienność miasta.
W środku znajdziesz wyrazy i powiedzenia w gwarze poznańskiej, ilustracje inspirowane porami roku, przepisy tradycyjnej kuchni poznańskiej oraz przestrzeń na notatki.
Korzystaj z niego tak, jak lubisz – planuj kolejne dni, wypełnij go notatkami i rysunkami, zbieraj inspiracje do odkrywania lokalnych zwyczajów lub po prostu zachowaj wspomnienia i ważne chwile. Niezależnie od tego, czy jesteś Poznanianką lub Poznaniakiem od pokoleń, czy dopiero zaczynasz odkrywać wyjątkowy charakter miasta – ten planer jest dla Ciebie.
Zapraszamy do tego, by w codziennym pośpiechu zatrzymać się i bliżej przyjrzeć niematerialnemu dziedzictwu Poznania, które kryje się w codzienności – w słowach, smakach, spotkaniach i relacjach.
Życzymy Ci dobrze zaplanowanego roku… po poznańsku!
Planer można kupić w sklepie Bramy Poznania oraz Centrum Szyfrów Enigma w cenie 49 zł.
"Poznański Szlak Niematerialnego Dziedzictwa"
Czy jadasz czasem pyry z gzikiem na obiad? Robisz zakupy na osiedlowym rynku? 11 listopada chodzisz na Imieniny ulicy św. Marcin i zajadasz się głównie rogalami? A może raczej dusisz niż naciskasz? Jeśli choć raz odpowiedziałeś „tak”, to wiedz, że jesteś depozytariuszem niematerialnego dziedzictwa Poznania.
Jest ono niezmiernie bogate. To zwyczaje, umiejętności, wiedza, tradycje, obrzędy, opowieści, muzyka, język i codzienne praktyki przekazywane z pokolenia na pokolenie. Zapraszamy do spacerowania Traktem Królewsko-Cesarskim i odkrywania na nowo znanych miejsc, tym razem poprzez powiązania z przejawami poznańskiego dziedzictwa niematerialnego. Każdy znajdzie tu coś dla siebie – zarówno „echt Poznaniok” (prawdziwy Poznaniak), nowy mieszkaniec, jak i turysta ciekawy lokalnych „smaczków”.
„Poznański Szlak Niematerialnego Dziedzictwa” to folder turystyczny, który zachęca do odkrywania znanych miejsc Poznania przez związane z nim tradycje i praktyki. Szlak prowadzi przez Trakt Królewsko-Cesarski i jest propozycją zarówno dla mieszkańców, jak i turystów.
Folder jest bezpłatny. Można go otrzymać w Bramie Poznania, Centrum Szyfrów Enigma, Centrum Informacji Turystycznej, Centrum Informacji Kulturalnej, a także pobrać ze strony Traktu Królewsko-Cesarskiego.
"Pamięć o pierwszych Piastach"
"Pamięć o pierwszych Piastach" to opracowanie poświęcone jednemu z kluczowych wątków tożsamości Poznania – początków miasta i początków państwa, a także obecności tego momentu dziejowego w świadomości i doświadczeniu kolejnych pokoleń, także naszego.
Publikacja pokazuje pamięć o rodzie Piastów jako proces – zmienny, zależny od kontekstu, a jednocześnie ważny dla budowania wspólnoty. To proces, który wymaga ciągłego odnawiania i reinterpretowania, ponieważ nie trwa on samoistnie. Jak podkreślają autorzy, pamięć pozostaje żywa tylko wtedy, gdy jest podtrzymywana i współdzielona.
Wydawnictwo wskazuje praktyki pamięci o Piastach z dalekiej i bliższej przeszłości. Prezentuje sposoby interpretacji dziedzictwa pierwszych władców przez kolejne pokolenia – w różnych okolicznościach politycznych i społecznych. W szczególny sposób zwraca uwagę na stosunek polskich królów wobec swych wielkich przodków, a także ważne momenty dziejowe i związane z nimi inicjatywy: budowę Złotej Kaplicy, obchody 900-lecia koronacji Bolesława Chrobrego czy 1000-lecia Polski, a także przełomowe badania archeologiczne w XX wieku.
Publikacja w szczególny sposób skupia się na praktykach pamięci – działaniach, dzięki którym dziedzictwo pierwszych Piastów pozostaje obecne we współczesności. Obejmują one m. in. oficjalne formy upamiętniania, uroczystości rocznicowe, praktyki religijne, działania edukacyjne, kulturalne, turystyczne, a także praktyki związane z nazewnictwem odwołującym się do pierwszych Piastów obecnych w przestrzeni publicznej Poznania. Publikacja pokazuje jak współczesne badania, działalność instytucji oraz inicjatywy społeczne wpływają na rozumienie piastowskiego dziedzictwa.
Ostrów Tumski i katedra jawią się tu jako miejsca szczególne – przestrzeń, która „wspiera i aktywizuje naszą pamięć”, łącząc materialne ślady przeszłości z jej niematerialnym wymiarem i pozostając jednym z kluczowych punktów odniesienia dla opowieści o początkach państwa.
Warstwa wizualna publikacji została pomyślana jako integralna część tej opowieści. Obok materiałów historycznych pojawiają się współczesne wizualizacje – w tym tworzone z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji – które pomagają wyobrazić sobie to, co nie zachowało się w źródłach.
Wydawnictwo stanowi rozwinięcie wystawy „Po poznańsku. Pamięć o pierwszych Piastach”, prezentowanej w 2025 roku w Bramie Poznania na okoliczność 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego.
Wianki. Żywe obrazy
"Wianki. Żywe obrazy" autorstwa Katarzyny Wala to publikacja Poznańskiego Centrum Dziedzictwa, która realizowana jest w ramach projektu „Po poznańsku. Niematerialne dziedzictwo miasta”.
Wśród wielu zwyczajów i praktyk pielęgnowanych przez kolejne pokolenia mieszkanek i mieszkańców Poznania, które tworzą barwną panoramę niematerialnego dziedzictwa miasta, uwagę zwraca tradycja poznańskich Wianków i rzecznych Parad Sobótkowych w Noc Świętojańską. Narodziła się ona w Poznaniu w XIX wieku wraz z ideą pracy organicznej. Przez kolejne dziesięciolecia przybierała różną formę i oprawę artystyczną. Dzięki determinacji społeczników i współdziałaniu poznańskich instytucji z mieszkańcami zwyczaj ten powrócił nad rzekę w 2016 roku. Stał się przestrzenią do tworzenia lokalnych opowieści, wzmacniając poczucie tożsamość lokalnej.
Publikacja "Wianki. Żywe Obrazy" powstała na kanwie wystawy czasowej, prezentowanej w Bramie Poznania w 2024 r. Autorka przybliża czytelnikom narodziny tradycji poznańskich Wianków. Przedstawia miejską specyfikę wydarzenia na tle XIX-wiecznej tradycji Wianków w Warszawie i Krakowie. Publikacja, poza wątkami historycznymi, stanowi podsumowanie dotychczasowych działań związanych z reaktywacją tradycji. Jest podziękowaniem dla wszystkich osób, które włączyły się w realizację „Parady Sobótkowej. Fyrtle na Warcie”, a także zachętą do wspólnego świętowania i pielęgnowania naszych tradycji. To ciekawa lektura dla miłośników Poznania, którzy znajdą w niej wiele ciekawostek z historii miasta wzbogaconych o bogatą i rzadko publikowaną ikonografię.
"Turystyka kulturowa", numer 3/2022: Dziedzictwo niematerialne a
W numerze znaleźć można artykuły poświęcone refleksji nad obecnością dziedzictwa niematerialnego w różnorodnych działaniach turystyki kulturowej. Punktem odniesienia w definiowaniu dziedzictwa materialnego stała się Konwencja UNESCO z 2003 roku. Autorzy i autorki przyglądają się problematyce autentyczności, analizują potencjał promocyjny turystyki i jej wpływ na społeczność lokalną. Teksty odnoszą się do różnych zjawiska: od tradycji, zwyczajów i smaków Polski przez wydarzenia sportowe w Hiszpanii aż po muzykę i taniec w Indonezji. Numer wieńczy dyskusja badaczy i praktyków. Jubileuszowe, setne pytanie Gnieźnieńskiego Forum Ekspertów Turystyki Kulturowej poświęcone jest wpływowi turystyki na dziedzictwo niematerialne. Czy możliwa jest ochrona dziedzictwa niematerialnego przez praktyki turystyczne?
Redaktorzy prowadzący: Monika Herkt, Michał Kępski
"Koziołki, rury i czarcie ogony"
Książka ta to zbiór 10 legend, które w nieskomplikowany, ale rozwijający dziecięcą wyobraźnię sposób przybliżają najmłodszym historię Poznania, opartą na najbardziej znanych legendach związanych z miastem.
Legendy zostały zebrane, wnikliwie przestudiowane i starannie opracowane przez Pawła Cieliczkę, historyka i literaturoznawcę. Następnie pedagożka, przyjaciółka dzieci i książek, Małgorzata Swędrowska, ubrała legendy w przyjazne najmłodszym słowa i skojarzenia. Na koniec graficzka i wrażliwa obserwatorka świata, Joanna Bartosik, opowiedziała wszystkie historie ilustracjami.
Z książką możesz wyruszyć na Poznański Szlak Legend dla Dzieci, wziąć udział w grze terenowej i wydarzeniach dla rodzin.
Dołącz do nas
