Publikacje
Publikacje przygotowane przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa na temat niematerialnego dziedzictwa miasta:
- Pamięć o pierwszych Piastach (2026)
- Wianki. Żywe obrazy (2025)
- Dziedzictwo niematerialne a turystyka (2022)
- Koziołki, rury i czarcie ogony. Poznański szlak legend dla dzieci (2018)
"Pamięć o pierwszych Piastach"
Pamięć o pierwszych Piastach to opracowanie poświęcone jednemu z kluczowych wątków tożsamości Poznania – początków miasta i początków państwa, a także obecności tego momentu dziejowego w świadomości i doświadczeniu kolejnych pokoleń, także naszego.
Publikacja pokazuje pamięć o rodzie Piastów jako proces – zmienny, zależny od kontekstu, a jednocześnie ważny dla budowania wspólnoty. To proces, który wymaga ciągłego odnawiania i reinterpretowania, ponieważ nie trwa on samoistnie. Jak podkreślają autorzy, pamięć pozostaje żywa tylko wtedy, gdy jest podtrzymywana i współdzielona.
Wydawnictwo wskazuje praktyki pamięci o Piastach z dalekiej i bliższej przeszłości. Prezentuje sposoby interpretacji dziedzictwa pierwszych władców przez kolejne pokolenia – w różnych okolicznościach politycznych i społecznych. W szczególny sposób zwraca uwagę na stosunek polskich królów wobec swych wielkich przodków, a także ważne momenty dziejowe i związane z nimi inicjatywy: budowę Złotej Kaplicy, obchody 900-lecia koronacji Bolesława Chrobrego czy 1000-lecia Polski, a także przełomowe badania archeologiczne w XX wieku.
Publikacja w szczególny sposób skupia się na praktykach pamięci – działaniach, dzięki którym dziedzictwo pierwszych Piastów pozostaje obecne we współczesności. Obejmują one m. in. oficjalne formy upamiętniania, uroczystości rocznicowe, praktyki religijne, działania edukacyjne, kulturalne, turystyczne, a także praktyki związane z nazewnictwem odwołującym się do pierwszych Piastów obecnych w przestrzeni publicznej Poznania. Publikacja pokazuje jak współczesne badania, działalność instytucji oraz inicjatywy społeczne wpływają na rozumienie piastowskiego dziedzictwa.
Ostrów Tumski i katedra jawią się tu jako miejsca szczególne – przestrzeń, która „wspiera i aktywizuje naszą pamięć”, łącząc materialne ślady przeszłości z jej niematerialnym wymiarem i pozostając jednym z kluczowych punktów odniesienia dla opowieści o początkach państwa.
Warstwa wizualna publikacji została pomyślana jako integralna część tej opowieści. Obok materiałów historycznych pojawiają się współczesne wizualizacje – w tym tworzone z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji – które pomagają wyobrazić sobie to, co nie zachowało się w źródłach.
Wydawnictwo stanowi rozwinięcie wystawy „Po poznańsku. Pamięć o pierwszych Piastach”, prezentowanej w 2025 roku w Bramie Poznania na okoliczność 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego.
Wianki. Żywe obrazy
"Wianki. Żywe obrazy" autorstwa Katarzyny Wala to publikacja Poznańskiego Centrum Dziedzictwa, która realizowana jest w ramach projektu „Po poznańsku. Niematerialne dziedzictwo miasta”.
Wśród wielu zwyczajów i praktyk pielęgnowanych przez kolejne pokolenia mieszkanek i mieszkańców Poznania, które tworzą barwną panoramę niematerialnego dziedzictwa miasta, uwagę zwraca tradycja poznańskich Wianków i rzecznych Parad Sobótkowych w Noc Świętojańską. Narodziła się ona w Poznaniu w XIX wieku wraz z ideą pracy organicznej. Przez kolejne dziesięciolecia przybierała różną formę i oprawę artystyczną. Dzięki determinacji społeczników i współdziałaniu poznańskich instytucji z mieszkańcami zwyczaj ten powrócił nad rzekę w 2016 roku. Stał się przestrzenią do tworzenia lokalnych opowieści, wzmacniając poczucie tożsamość lokalnej.
Publikacja "Wianki. Żywe Obrazy" powstała na kanwie wystawy czasowej, prezentowanej w Bramie Poznania w 2024 r. Autorka przybliża czytelnikom narodziny tradycji poznańskich Wianków. Przedstawia miejską specyfikę wydarzenia na tle XIX-wiecznej tradycji Wianków w Warszawie i Krakowie. Publikacja, poza wątkami historycznymi, stanowi podsumowanie dotychczasowych działań związanych z reaktywacją tradycji. Jest podziękowaniem dla wszystkich osób, które włączyły się w realizację „Parady Sobótkowej. Fyrtle na Warcie”, a także zachętą do wspólnego świętowania i pielęgnowania naszych tradycji. To ciekawa lektura dla miłośników Poznania, którzy znajdą w niej wiele ciekawostek z historii miasta wzbogaconych o bogatą i rzadko publikowaną ikonografię.
"Turystyka kulturowa", numer 3/2022: Dziedzictwo niematerialne a turystyka
W numerze znaleźć można artykuły poświęcone refleksji nad obecnością dziedzictwa niematerialnego w różnorodnych działaniach turystyki kulturowej. Punktem odniesienia w definiowaniu dziedzictwa materialnego stała się Konwencja UNESCO z 2003 roku. Autorzy i autorki przyglądają się problematyce autentyczności, analizują potencjał promocyjny turystyki i jej wpływ na społeczność lokalną. Teksty odnoszą się do różnych zjawiska: od tradycji, zwyczajów i smaków Polski przez wydarzenia sportowe w Hiszpanii aż po muzykę i taniec w Indonezji. Numer wieńczy dyskusja badaczy i praktyków. Jubileuszowe, setne pytanie Gnieźnieńskiego Forum Ekspertów Turystyki Kulturowej poświęcone jest wpływowi turystyki na dziedzictwo niematerialne. Czy możliwa jest ochrona dziedzictwa niematerialnego przez praktyki turystyczne?
Redaktorzy prowadzący: Monika Herkt, Michał Kępski
"Koziołki, rury i czarcie ogony"
Książka ta to zbiór 10 legend, które w nieskomplikowany, ale rozwijający dziecięcą wyobraźnię sposób przybliżają najmłodszym historię Poznania, opartą na najbardziej znanych legendach związanych z miastem.
Legendy zostały zebrane, wnikliwie przestudiowane i starannie opracowane przez Pawła Cieliczkę, historyka i literaturoznawcę. Następnie pedagożka, przyjaciółka dzieci i książek, Małgorzata Swędrowska, ubrała legendy w przyjazne najmłodszym słowa i skojarzenia. Na koniec graficzka i wrażliwa obserwatorka świata, Joanna Bartosik, opowiedziała wszystkie historie ilustracjami.
Z książką możesz wyruszyć na Poznański Szlak Legend dla Dzieci, wziąć udział w grze terenowej i wydarzeniach dla rodzin.
Dołącz do nas
