Rok po poznańsku

Co łączy gwarę poznańską, rodzinne przepisy kulinarne i spotkania podczas miejskich festiwali? Wszystko to jest częścią niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Choć nie można go zobaczyć ani dotknąć, towarzyszy nam każdego dnia. Kryje się w tym, co robimy, wiemy i przekazujemy sobie nawzajem. To właśnie z codziennych doświadczeń składa się dziedzictwo Poznania – tworzone nie tylko przez miejsca, ale przede wszystkim przez ludzi.

„Rok po poznańsku” to całoroczny projekt, który pokazuje, że niematerialne dziedzictwo kulturowe Poznania jest obecne w codziennym życiu mieszkańców. To opowieść o zwyczajach, smakach, słowach i wydarzeniach, które od pokoleń współtworzą charakter miasta i budują jego wyjątkową tożsamość. To także historia działań podejmowanych wspólnie, które trwają dzięki zaangażowaniu lokalnych społeczności.

Inspiracją dla projektu jest publikacja „Po poznańsku. Raport o niematerialnym dziedzictwie miasta”, a jej bohaterami są wybrane przejawy poznańskiego dziedzictwa – zarówno te dobrze znane, jak i te, których na co dzień możemy nie dostrzegać. Tytułowe „po poznańsku” nawiązuje do używanego przez mieszkańców określenia, które stało się swoistym skrótem myślowym dla tego, co jest bliskie, znane i traktowane jako „nasze”. To właśnie takie praktyki, zwyczaje i sposoby działania chcemy wspólnie odkrywać.

Projekt będzie realizowany od lata 2026 do wiosny 2027 roku, zgodnie z rytmem zmieniających się pór roku. Każda odsłona przybliży mieszkańcom różne aspekty życia miasta. Cykl plakatów zaprezentuje autorskie ilustracje Doroty Piechocińskiej / IlustraDORA, zachęcając do odkrywania dziedzictwa ukrytego w codziennych doświadczeniach. Bo „po poznańsku” to sposób bycia, spotykania się, świętowania i tworzenia wspólnoty.

„Rok po poznańsku” pokazuje, że niematerialne dziedzictwo kulturowe nie jest czymś odległym ani zamkniętym w historii. To część codziennego życia mieszkańców Poznania – obecna w języku, którym się posługują, zwyczajach, które pielęgnują, sposobach świętowania, spędzania wolnego czasu oraz w tym, jak wspólnie tworzą i przeżywają miejskie przestrzenie. Celem projektu jest zachęcenie do odkrywania tych elementów codzienności, które sprawiają, że Poznań jest czymś więcej niż tylko miejscem na mapie.

Dla mieszkańców jest to zaproszenie do spojrzenia na własne doświadczenia z nowej perspektywy – dostrzeżenia tradycji obecnych w codziennym życiu, wzmacniania więzi z miastem oraz aktywnego uczestnictwa w lokalnych zwyczajach i praktykach kulturowych.

Dla odwiedzających to okazja do poznania miasta poprzez jego żywą kulturę – ludzi, język, smaki i tradycje. Bo miasto można odkrywać nie tylko przez zabytki i architekturę, ale także przez doświadczenia, które tworzą jego mieszkańcy.

Niematerialne dziedzictwo kulturowe najłatwiej dostrzec wtedy, gdy spojrzymy na rytm codziennego życia. A ten od wieków wyznaczają pory roku. Dlatego projekt „Rok po poznańsku” został podzielony na cztery sezony. Każda pora roku pozwala opowiedzieć o innych przejawach niematerialnego dziedzictwa Poznania – tych związanych z codziennymi praktykami, lokalnymi tradycjami, wydarzeniami, smakami czy miejscami ważnymi dla mieszkańców. Sezonowy układ pokazuje, że niematerialne dziedzictwo nie jest czymś stałym i zamkniętym w przeszłości. Towarzyszy nam przez cały rok, zmienia się wraz z rytmem miasta i przyrody oraz jest obecne w wielu pozornie zwyczajnych czynnościach.

Spacery, kulinaria, gwara poznańska oraz przejawy z długą historią i te, które pojawiły się stosunkowo niedawno, pozwalają spojrzeć na niematerialne dziedzictwo kulturowe z różnych perspektyw. Spacerując po mieście, możemy odkryć miejsca, historie i zwyczaje. W kulinariach odnajdujemy lokalne smaki i przepisy przekazywane przez kolejne pokolenia. Gwara przypomina o języku, który buduje tożsamość i poczucie wspólnoty. Celowo zestawiamy ze sobą zjawiska dobrze zakorzenione w historii Poznania z tymi, które są charakterystyczne dla współczesnego życia miasta. Dzięki temu pokazujemy, że niematerialne dziedzictwo kulturowe jest żywą częścią współczesności. Choć może wywodzić się z przeszłości, trwa dzięki praktykom, które mieszkańcy uznają za ważne, pielęgnują i przekazują kolejnym pokoleniom.

Integralną częścią projektu będą także działania, które pozwolą bliżej poznać niematerialne dziedzictwo kulturowe Poznania i odkrywać je w miejskiej przestrzeni.

Latem przygotowany zostanie nowy folder turystyczny poświęcony niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu Poznania, dostępny na Trakcie Królewsko-Cesarskim. Jego premierze towarzyszyć będą dwie wycieczki z przewodnikiem, podczas których uczestnicy będą mogli odkrywać miasto przez pryzmat zwyczajów, tradycji i codziennych praktyk współtworzących lokalną tożsamość. 

Jesienią zaprezentowana zostanie wystawa planszowa poświęcona niematerialnemu dziedzictwu Poznania. Ekspozycja będzie dostępna na kładce łączącej Bramę Poznania z Galerią Śluza. W tym czasie odbędą się również obchody Międzynarodowego Dnia Dziedzictwa Niematerialnego. Uzupełnieniem działań będzie wydanie notesu inspirowanego motywami wykorzystanymi w serii plakatów.

Program działań będzie rozwijany przez cały rok, dlatego warto śledzić stronę projektu i nasze media społecznościowe, gdzie będziemy informować o kolejnych wydarzeniach i inicjatywach.