Konferencja. Interpretacja dla ochrony dziedzictwa. Miejskie tradycje (2026)
Konferencja naukowa
Poznań, 15-16 października 2026
W gwarze wielkich miast usłyszeć można echa wielu tradycji. Rytm ulicznych procesji, atmosfera jarmarków, lokalne opowieści, praktyki sąsiedzkie i środowiskowe to dziedzictwo, które dziś zyskuje widoczność i rangę: jest opisywane, promowane a także instytucjonalizowane. Podczas konferencji „Interpretacja dla ochrony dziedzictwa. Miejskie tradycje” (Poznań, 15-16.10.2026) chcemy wspólnie przyjrzeć się korzyściom i napięciom, jakie temu towarzyszą oraz porozmawiać, jak interpretacja może wspierać odpowiedzialną ochronę i krytyczne rozumienie miejskich tradycji.
Współczesne miasta i metropolie można postrzegać jako laboratoria hybrydowych tradycji, łączących praktyki różnych jednostek, grup, klas, środowisk, instytucji oraz podmiotów nie-ludzkich. To dynamiczne, negocjowalne i wielogłosowe dziedzictwo miast, które w perspektywie UNESCO mieści się w obszarze niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Konferencja poświęcona jest współczesnym formom miejskiego niematerialnego dziedzictwa oraz pytaniu o jego ochronę i możliwość funkcjonowania poza usankcjonowanym dyskursem dziedzictwa.
Interesuje nas specyfika dużych miast i metropolii, w których coraz silniej kształtują się odrębne tradycje i tożsamości. W polu uwagi znajdują się zarówno praktyki „długiego trwania” (np. tradycyjne rzemiosła, obrzędowość religijna i świecka, kulinaria, język i idiomy miejskie,), „miejskie nowinki” (np. targi śniadaniowe, miejskie ogrodnictwo, mikro-rytuały dzielnicowe, święta uliczne, festiwale) a także formy upamiętnień i narracji lokalnych oraz wiedza i praktyki przyrodnicze, w których współwystępują depozytariusze, samorządy, instytucje kultury i nauki, NGO, ruchy miejskie i sektor prywatny.
W centrum sytuujemy interpretację dziedzictwa jako narzędzie poznawcze, edukacyjne i polityczne. Rozumiemy ją za Freemanem Tildenem, jako proces nadawania znaczeń oraz praktykę komunikacyjną, która może wspierać ochronę dziedzictwa, ale też ujawniać napięcia i problematyzować jego społeczne funkcjonowanie.
W warunkach osłabienia więzi generacyjnych, atomizacji społeczeństwa i polikryzysów, praktyki niematerialnego dziedzictwa mogą pełnić funkcję „tkanki łącznej”: wytwarzają mikrosfery wspólnotowe, rozpoznawalne rytuały i rytmy życia codziennego. Jednocześnie pojawia się pytanie o trwałość, przekaz i zmianę międzypokoleniową i środowiskową oraz odpowiedzialność zarządczą i naukowo-badawczą.
Rada Naukowa:
- prof. UAM dr hab. Anna Weronika Brzezińska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
- dr Maciej Frąckowiak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
- dr Monika Herkt, Poznańskie Centrum Dziedzictwa
- dr Arkadiusz Jełowicki, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie
- Michał Kępski, Poznańskie Centrum Dziedzictwa, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (sekretarz)
- dr hab. Hanna Schreiber, Uniwersytet Warszawski
- prof. UMCS dr hab. Katarzyna Smyk, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
- Andrzej Szoszkiewicz, Stowarzyszenie Lokalna Organizacja Turystyczna „Szlak Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce”
Zespół organizacyjny:
Michał Kępski
Zuzanna Majerowicz
Organizator:
Poznańskie Centrum Dziedzictwa
Partnerzy:
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
Patronat:
Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza
Patronat honorowy:
Polski Komitet ds. UNESCO
ZAPISY ZAKOŃCZONE
Program konferencji
15 października (czwartek)
10:00-10:30 - Przywitanie (Monika Herkt-Rynarzewska)
10.30-11:30 - Niematerialne dziedzictwo „po miastowemu” – wyzwania, doświadczenia, potencjał (Cezary Obracht-Prondzynski)
12:00-13:30 - Sesja I: Dziedzictwo wynalezione
- „Powrót do przyszłości”. Lubliner Reunion jako praktyka niematerialnego dziedzictwa (Teresa Klimowicz)
- Wildecki korowód halloweenowy jako oddolna praktyka wytwarzania miejskiego dziedzictwa. Perspektywa krytyczna (Agata Stanisz)
- Między tradycją a performansem: współczesne przeżywanie kobiecego karnawału na przykładzie krakowskiego Babskiego Combra (Izabela Okręglicka)
14:00-15:30 - Sesja II: Od rozpoznania do ochrony
- O rozpoznawaniu niematerialnego dziedzictwa kulturowego na Jarmarku św. Dominika w Gdańsku (Aleksandra Paprot-Wielopolska)
- Kto zamieszka w Domu Niematerialnego Dziedzictwa Warszawy? (Katarzyna Kuzko-Zwierz, Julia Kunikowska)
- Między tożsamością a rynkiem - tradycje górnicze na Górnym Śląsku w dobie komercjalizacji (Łucja Zawadzka)
- Dzień Włókniarza jako przykład łódzkiej tradycji robotniczej i forma niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Potencjał i wyzwania (Katarzyna Orszulak-Dudkowska, Anna Lisiewicz)
16:30-18:00 - Dyskusja plenarna: Kto zarządza miejską tradycją? Zespoły, strategie i warunki współpracy na rzecz niematerialnego dziedzictwa kulturowego w miastach
Jarosław Klaś (Ośrodek Kultury Norwida),
Marcin Kostaszuk (Urząd Miasta Poznania),
Dorota Raczkowska (Urząd Miejski w Gdańsku),
Hanna Schreiber (UW)
Moderacja: Anna Weronika Brzezińska
16 października (piątek)
10:00-11:30 - Sesja III: Dziedzictwo miejskie czy wiejskie?
- Rola tradycji wynalezionych w reaktywacji i interpretacji dziedzictwa kulturowego. Przypadek poznańskich Bambrów (Agnieszka Szczepaniak-Kroll)
- „Wieś podmiejska” i „miasteczko w mieście”, czyli co zostało z pejzażu kulturowego zachodnich przemieść Krakowa w świetle badań w ramach projektu „Atlas niematerialnego dziedzictwa Krakowa - etap I” (Andrzej Iwo Szoka)
- Pszczelarstwo miejskie jako element niematerialnego dziedzictwa kulturowego (Karolina Echaust)
- Miejskie praktyki muzyki i tańca tradycyjnego w Wielkopolsce (Zuzanna Majerowicz)
12:00-13:15 - Sesja IV: Nowe głosy dziedzictwa
- Głosy i ścieżki niematerialnego dziedzictwa mniejszości narodowych i etnicznych oraz wspólnot migranckich w Krakowie – wstępne mapowanie (Joanna Dziadowiec-Greganić)
- Czy spacyfikowany Marsz Równości jest niematerialnym dziedzictwem Poznania? Ramy interpretacji (Błażej Warkocki)
- Niematerialne dziedzictwo w relacjach więcej-niż-ludzkich (Aleksandra Litorowicz)
14:00-16:00 - Sesja V: Tożsamości i symbole miejskie
- Upamiętnianie jako miejska tradycja: rocznice, rytuały i lokalne narracje w przestrzeni miasta (Bartłomiej Secler)
- Miasto bez tożsamości? Odkrywanie niematerialnego dziedzictwa kulturowego Bydgoszczy (Anna Kornelia Jędrzejewska)
- Szklane bombki – lokalne dziedzictwo czy intratny biznes? Studium przypadku (Ewelina Mędrala-Młynska)
- Litery Czerwca’56 – materialne/niematerialne dziedzictwo Poznańskiego Czerwca (Karolina Zielazek-Szeska)
- Nieformalne życie modernizmu: interpretacja niematerialnych praktyk miejskich i przestrzeni trzecich na przykładzie wybranych powojennych osiedli Warszawy (Joanna Głowacka)
16:00 - Zamknięcie i podsumowanie konferencji
Wydarzenia towarzyszące
- Wystawa “Po poznańsku. Opowieści o niematerialnym dziedzictwie”
Wystawa opowiada o niematerialnym dziedzictwie Poznania poprzez prezentację wybranych praktyk, zwyczajów, tradycji i umiejętności charakterystycznych dla naszego miasta. To opowieść o dziedzictwie, które jest wciąż żywe – przekazywane z pokolenia na pokolenie, obecne w codziennym życiu mieszkańców i współtworzące tożsamość Poznania.
Miejsce: Kładka Bramy Poznania
- Spacer Szlakiem Niematerialnego Dziedzictwa Poznania
Z okazji Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego zapraszamy na spacer po Poznaniu, podczas którego odkryjemy przejawy, praktyki i tradycje stanowiące niematerialne dziedzictwo miasta. Trasa prowadzić będzie od Ostrowa Tumskiego przez dawną dzielnicę żydowską, ulicę Woźną, Stary Rynek aż na Plac Wielkopolski, przybliżając uczestnikom żywe tradycje i zwyczaje związane z poszczególnymi miejscami.
Miejsce: start przed katedrą na Ostrowie Tumskim
Termin: 17.10.2026, godz. 11:00
Wstęp wolny, bez zapisów
- Warsztaty haftu bamberskiego
Z okazji Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego zapraszamy na warsztaty haftu bamberskiego. Podczas zajęć uczestnicy poznają tradycję haftowania wzorów zdobiących elementy damskich strojów bamberskich oraz samodzielnie wykonają wybrany motyw.
Miejsce: Brama Poznania
Termin: 18.10.2026, godz. 11:00-13:00
Organizator: Poznańskie Centrum Dziedzictwa
Zapisy i szczegóły: https://bramapoznania.pl/event/1290/warsztaty-haftu-bamberskiego-
Dołącz do nas
